Skip to main content

Statystyczne sterowanie jakością

Prowadzący: prof. dr hab. inż. Olgierd Hryniewicz, IBS PAN

Cel kursu

Metody zarządzania jakością (quality management) stały się podstawowym narzędziem zarządzania nie tylko w zakładach produkcyjnych, gdzie zostały po raz pierwszy zastosowane, ale także w praktycznie wszystkich innych organizacjach. Popularne podejścia do zarządzania organizacjami, takie jak: zarządzanie zgodne z normami ISO serii 9000, TQM, Six-Sigma, a także różne metody opracowane w Japonii bazują na paradygmacie pomiaru procesów. Zgodnie z tym paradygmatem wszelkie procesy powinny być zidentyfikowane, mierzone, a przeanalizowane wyniki pomiarów powinny stanowić podstawę do podejmowania działań doskonalących. Do przeprowadzania takich analiz zaleca się stosować metody statystyczne.

Metody statystyczne zostały wprowadzone do rozwiązywania problemów jakości znacznie wcześniej niż zaistniało pojęcie zarządzania jakością. Zarządzanie jakością rozwinęło się ze sterowania jakością, którego podstawowym i historycznie najstarszą częścią jest statystyczne sterowanie jakością (statistical quality control – SQC), korzystające z metod historycznie zwanych w Polsce metodami statystycznej kontroli jakości. Metody statystycznego sterowania jakością mają swój początek w latach dwudziestych ubiegłego wieku. W tym czasie statystycy pracujący dla potrzeb amerykańskiego koncernu Western Electric dali podwaliny temu co obecnie nazywamy statystyczną kontrolą odbiorczą (Harold Dodge) oraz statystycznym sterowaniem procesami – SPC (Walter Shewhart).

Na przestrzeni blisko już dziewięćdziesięciu lat stosowania statystyki w sterowaniu jakością opracowano wiele przydatnych metod statystycznych. Metody te są z założenia metodami prostymi w zastosowaniu. Jednakże wybór metody najbardziej odpowiadającej konkretnemu zastosowaniu wymaga odpowiedniej wiedzy specjalistycznej. Wiedza ta jest potrzebna na etapie wyboru procedury i projektowania jej parametrów. Jeżeli te czynności zostaną przeprowadzone w sposób prawidłowy, to dalsze stosowanie takiej metody jest zwykle bardzo proste i nie wymaga zaawansowanej wiedzy statystycznej. Celem niniejszego kursu jest zapoznanie słuchaczy zarówno z prostymi jak też i bardziej zaawansowanymi procedurami statystycznego sterowania jakością. Prezentacja kolejnych zagadnień będzie rozpoczynać się od omówienia metod prostych, często znormalizowanych w światowych i polskich normach. Następnie przedstawiane będą metody bardziej zaawansowane, zazwyczaj wymagające rozszerzonej wiedzy o analizowanych procesach. Ich właściwe zastosowanie w praktyce w istotny sposób zwiększa efektywność procesów zarządzania.

W trakcie kursu zostaną przedstawione trzy główne grupy metod statystycznych, które znalazły zastosowanie w sterowaniu jakością:

  • Metody statystycznego sterowania procesami (SPC), a w tym karty kontrolne Shewharta, karty sum skumulowanych (CUSUM), karty ruchomej średniej (MAV, EWMA) oraz karty stosowane do sterowania procesami wielowymiarowymi;
  • Metody statystycznej kontroli odbiorczej, a w tym różne plany kontroli wg klasyfikacji alternatywnej (metodą alternatywną) oraz wg klasyfikacji liczbowej (metodą liczbową);
  • Metody statystyczne stosowane w procesach poprawy jakości, a w tym metody planowania eksperymentów (ze słynną metodą Taguchiego) oraz podstawowe metody analizy wyników badań eksperymentalnych.

Tematyka kursu

Wykład 1: Wprowadzenie do problematyki sterowania jakością. Omówienie roli metod statystycznych w zarządzaniu i sterowaniu jakością. Wstępne omówienie metod statystycznych zalecanych do użycia przez dokumenty normalizacyjne powiązane z normami ISO serii ISO 9000.
Problematyka zmienności procesów. Miary zmienności, zdolności i wydajności procesów.

Wykład 2: Statystyczne sterowanie procesami (I). Karty kontrolne Shewharta - zasady działania i metody konstrukcji. Przykłady zastosowań kart kontrolnych Shewharta, z analizą ich zalet i naturalnych ograniczeń. Karty kontrolne Shewharta wykorzystujące sygnały sekwencyjne. Karty kontrolne Shewharta wykorzystujące granice ostrzegawcze.

Wykład 3: Statystyczne sterowanie procesami (II). Projektowanie kart kontrolnych Shewharta w przypadku występowania zależności w obserwowanych danych. Karta Kendalla. Wykorzystanie kart kontrolnych do sterowania procesami wielowymiarowymi. Karty T2 Hottelinga.

Wykład 4: Statystyczne sterowanie procesami (III). Karty kontrolne sum skumulowanych (CUSUM) - projektowanie i zasady działania. Karty kontrolne przesuwnej średniej (MAV, EWMA) - projektowanie i zasady działania. Porównanie kart CUSUM i EWMA z kartami kontrolnymi Shewharta.

Wykład 5: Statystyczne sterowanie procesami (IV). Karty akceptacji procesu zgodne z normą ISO 7966. Problemy optymalnego projektowania kart kontrolnych. Ekonomicznie optymalne karty kontrolne Shewharta. Optymalizacja procedur monitorowania procesów.

Wykład 6: Kontrola odbiorcza (I). Zasady kontroli odbiorczej wg klasyfikacji alternatywnej - plany jednostopniowe, dwustopniowe i wielostopniowe. Charakterystyki planów kontrolnych i ich wykorzystanie w konstrukcji procedur odbiorczych. Projektowanie planów kontrolnych o zadanych ryzykach producenta i odbiorcy.

Wykład 7: Kontrola odbiorcza (II). System planów kontrolnych normy międzynarodowej ISO 2859. Zasady działania systemu, sposób projektowania procedur odbiorczych, zasady podejmowania decyzji. Plany stosowane do kontroli partii izolowanych zgodne z normą ISO 2859-2. Plany kontroli skokowej zgodne z normą ISO 2859-3.

Wykład 8: Kontrola odbiorcza (III). Sekwencyjne plany kontroli odbiorczej przy klasyfikacji alternatywnej. Plany kontrolne normy ISO 8422 oraz normy ISO 2859-5. Plany kontroli odbiorczej w innych zastosowaniach (plany normy ISO 2859-4 oraz ISO 13448-1).

Wykład 9: Kontrola odbiorcza (IV). Procedury ciągłej kontroli wyrywkowej procesu (plany CSP Dodge’a i ich pochodne, plany WSP Wolfowitza). System łańcuchowych planów odbiorczych (ChSP).

Wykład 10: Kontrola odbiorcza (V). Kontrola odbiorcza wg metody liczbowej. Charakterystyki planów kontrolnych i ich wykorzystanie w konstrukcji procedur odbiorczych. Projektowanie planów kontrolnych o zadanych ryzykach producenta i odbiorcy. System planów kontrolnych zgodnych z normami z serii ISO 3951. Zasady działania systemu, sposób projektowania procedur odbiorczych, zasady podejmowania decyzji.

Wykład 11: Kontrola odbiorcza (VI). Systemy specjalizowanych procedur kontroli odbiorczej. System alokowanych priorytetów zgodnych z normą ISO 13448. Plany odbiorcze wykorzystujące system kredytów zgodne z normą ISO 18414. Systemy planów kombinowanych z zerową liczbą dopuszczalnych wyrobów niezgodnych z godne z normą ISO 21247.

Wykład 12: Kontrola odbiorcza (VII). Kontrola odbiorcza materiałów bezkształtnych. Niestandardowe problemy statystycznego sterowania jakością.

Wykład 13: Metody statystyczne w procesach doskonalenia jakości (I). Planowanie eksperymentów. Metody Taguchiego. Metody operacji ewolucyjnych (EVOP). Metody analizy średnich. Wykorzystanie wybranych testów statystycznych w analizie procesów doskonalenia jakości.

Wykład 14: Metody statystyczne w procesach doskonalenia jakości (II). Metody parametryczne i nieparametryczne wykorzystywane do porównywania wartości przeciętnych oraz miar zmienności procesów. Analiza przypadków wielowymiarowych.

Test sprawdzający wiedzę.

Wykład 15: Podsumowanie kursu. Omówienie wybranych otwartych problemów statystycznego sterowania jakością.

Zakończenie kursu

Informacje

Czas i miejsce spotkań: środy, godz. 17:15, sala 315 Gmach Główny PW. Początek zajęć w dniu 13.10.2010.

Informacje o zapisach

Harmonogram zajęć Statystyczne sterowanie jakością

13.X.2010
20.X.2010
27.X.2010
3.XI.2010
17.XI.2010
24.XI.2010
1.XII.2010
8.XII.2010
15.XII.2010
12.I.2011
19.I.2011
26.I.2011
2.II.2011
9.II.2011
16.II.2011

Subskrybuje zawartość